کاریکاتور/ رونمایی از سلاح جدید ضد سوری!

فیلم/ بیانات امام خامنه‌ای در مورد وحدت مسلمین

پیام مهم سردار سلیمانی به امام خامنه‌ای

روایت خبرنگار لبنانی از حضور سردار سلیمانی در بوکمال

طرح آمریکا برای تجزیه عربستان سعودی به 4 کشور!

اسرائیل:بشار اسد نبرد با داعش را با قدرت برد!

سرقت دارایی شاهزاده های سعودی توسط بن سلمان!

آزادسازی بوکمال مقدمه نابودی جبهه النصره

جبران کسری بودجه به سبک «بن سلمان»

تماس تلفنی پوتین با امیر قطر

دیپلمات پیشین آمریکایی: آمریکا در کابوس انسانی یمن نقش مستقیم دارد

گزارش موسسه بین‌المللی صلح و اقتصاد: جهان امن‌تر و اروپا ناامن‌تر شده است

نشست فوق العاده وزیران خارجه اتحادیه عرب؛ موضوعات و نتایج

آشتی ملی فلسطین در سایه تنش جدید آمریکایی

آزادسازی ۲ شهرک دیگر در شمال شرق حماه سوریه

تظاهرات یهودیان مخالف نتانیاهو در سرزمین‌های اشغالی

مرکز اسلامی استکهلم؛ یاری‌گر زلزله‌زدگان

کاریکاتور/ تحریف کتب اهل سنت توسط سلفی‌ها

واکنش ها به ادعاهای دبیرکل اتحادیه عرب

گروه های تکفیری 12 بار آتش بس را در سوریه نقض کردند

چهارشنبه ۲۹ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۵
کد مطلب: ۶۹۵۳۱
داخلی آرشيو يادداشت صفحه یمن
بررسی حقوقی جرایم جنگی ائتلاف سعودی در یمن
سعید دهدشتی اردکانی
بررسی حقوقی جرایم جنگی ائتلاف سعودی در یمن
از ۲۶ مارس ۲۰۱۵ تا کنون بیش از یکسال از تجاوز ائتلاف سعودی به کشور مستقل یمن گذشته است و در طول این مدت, ائتلاف سعودی مرتکب شدیدترین جنایت‌های جنگی در یمن شده است.
جبهه جهانی مستضعفین - از ۲۶ مارس ۲۰۱۵( ششم فروردین ۱۳۹۴) تا کنون بیش از یکسال از تجاوز ائتلاف سعودی به کشور مستقل یمن به بهانه بازگرداندن قدرت به عبده ربه منصور هادی, رئیس جمهوری مستعفی یمن و خلع سلاح انصارالله, گذشته است و در طول این مدت, ائتلاف سعودی مرتکب شدیدترین جنایت های جنگی در یمن شده است.

از قتل عام غیر نظامیان، زن و کودک گرفته تا حمله به اماکن مذهبی، تاریخی و درمانی ، در کارنامه جنگی این ائتلاف شوم مشاهده می گردد. وضعیت معیشتی، بهداشتی و درمانی در یمن به اذعان سازمان ملل متحد و مراجع حقوقی زیرمجموعه، در حد بحرانی می باشد.اما تاکنون هیچ مرجع حقوقی بین المللی در جهت محکومیت این اقدامات و جرایم جنگی گامی برنداشته است و مهر سکوت و خاموشی بر لب زده اند. گویی آنان معنا و مفهوم جرایم جنگی، تجاوز و جرایم علیه بشریت را از یاد برده اند.

مصادیق جرایم جنگی، تجاوز و جرایم علیه بشریت ائتلاف سعودی در یمن
اینکه ائتلاف سعودی در حمله نظامی به یمن مرتکب جرایم جنگی, تجاوز و جرایم علیه بشریت شده است بر هیچ وجدان منصف و خودآگاه پوشیده نیست. اما چرا مجامع بین المللی مدعی حقوق بشر, هیچ اقدام عملی و مقتضی در راستای جلوگیری از آن و محاکمه مرتکبان آن انجام داده و یا نتوانسته است و به همین گزارشات پراکنده و رسانه ای اکتفاء نموده اند, ناشی از همراهی و حمایت قدرت های بزرگ بین المللی چون آمریکا و کشورهای اروپایی از این جنایت جنگی می باشد.

جنایات جنگی ائتلاف سعودی
مراجع حقیقی و حقوقی بسیاری به جنایات جنگی ائتلاف سعودی در یمن اذعان نموده اند در این گزارش آمده است که ائتلاف سعودی به اماکن مسکونی, بازارها, کارگاهها, بیمارستان ها و ... حمله نموده اند.

در یکی از این حملات که در ۱۳ مارس ۲۰۱۵ به بازاری در شمال یمن صورت گرفت, ۱۰۶ غیرنظامی کشته شدند که ۲۴ نفر آن کودک بودند. در حمله دیگری که به بازار الخمیس در منطقه مستبا، استان حجه صورت گرفت، ۹۷ غیر نظامی و از جمله ۲۵ کودک کشته شدند.

استفاده ائتلاف سعودی از بمب های غیر متعارف چون بمب های خوشه ای نیز یکی دیگر از مصادیق جرایم جنگی مذکور می باشد. سازمان بین المللی دیده بان حقوق بشر در یکی از گزارشات خود اعلام نمود که عربستان در جنگ یمن و در بمباران استان های عمران, الحدیده, صنعا و صعده, از بمب خوشه ای استفاده نموده است.

استفاده از بمب های خوشه ای بر اساس معاهده ۲۰۰۸ که مابین ۱۱۸ کشور امضاء گردید, ممنوع شد. سه کشور آمریکا, عربستان و یمن آن را امضاء نکرده اند. بر اساس گزارشات موجود, این تسلیحات خوشه ای عمدتا از آمریکا خریداری می شود.

عربستان یکی از مشتریان اصلی خرید سلاح از آمریکا می باشد. بر اساس گزارش کنگره آمریکا, عربستان از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ میلادی, بیش از ۹۰ میلیارد دلار سلاح از آمریکا خریده است.

استیو گوس(مدیر تسلیحاتی سازمان دیده بان حقوق بشر) در گزارشی بیان نموده است " آمریکا به عربستان سعودی مهمات خوشه ای فروخته است و از این کشور خواسته تا فروش این سلاح ها را به عربستان متوقف نماید."

حمله به مساجد, اماکن مذهبی و تاریخی, موزه ها و ... در یمن, یکی دیگر از جنایات ائتلاف سعودی در جنگ یمن می باشد.بر اساس اعلام مهند السیانی( رئیس بنیاد عمومی آثار تاریخی و موزه های یمن" از زمان حملات جنگنده هاس سعودی, ۲۵ جایگاه از آثار تاریخی و تمدن این کشور ویران شده است" . در یمن شهرها صعده, صنعا, مارب و ... از جمله مکان هایی است که از لحاظ تاریخی در یونسکو به ثبت رسیده است. شهرهایی که مورد حملات همه جانبه ائتلاف سعودی می باشند. سد مارب یکی از مهمترین اماکن تاریخی یمن می باشد که توسط جنگنده های سعودی بمباران شده است.

مراجع بین المللی دیگری چون مجمع جهانی صلح اسلامی و کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل بر جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت ائتلاف سعودی در جنگ یمن, اذعان نموده اند.

حمله به بیمارستان های یمن نیز در کارنامه شوم جنگی ائتلاف سعودی قرار دارد. حمله به بیمارستان شیارا در استان صعده، از جمله این حملات می باشد.

حمله به مدارس و مراکز آموزشی نیز از جمله جرایم جنگی ائتلاف سعودی می باشد.به اذعان سامانتا پاور( نماینده آمریکا در سازمان ملل)، تا کنون بیش از ۷۰۰ مدرسه در جنگ یمن تخریب شده است.

حمله به غیر نظامیان و قتل عام زنان و کودکان غیر مسلح نیز یکی دیگر از جرایم جنگی ائتلاف سعودی در جنگ یمن می باشد.صندوق کودکان سازمان ملل متحد(یونیسف) در تاریخ ۱۰ فروردین با انتشار گزارشی اعلام کرد جنگ بی‌رحمانۀ عربستان در یمن منجر به کشته شدن ۹۳۴ و زخمی شدن ۱ هزار و ۳۵۶ کودکِ یمنی شده است.در جریان این حملات بی‌رحمانه حدود ۹ هزار و ۴۰۰ یمنی از جمله ۴ هزار زن و کودک کشته و زیرساخت‌های این کشور فقیر عربی نابود شده‌اند.( در این حوزه آمارهای بسیاری ارائه شده است). در گزارش دیگری که از سوی پایگاه خبری الساعه امارات نشر گردید، در اثر این حملات تاکنون ۱۰۸۶ کودک، ۱۵۰۸ زن و ۳۴۸۵ مرد کشته و ۱۹۴۲ کودک، ۱۵۵۲ زن و ۱۱۱۴۹ مرد نیز مجروح شده اند.

جرم تجاوز ائتلاف سعودی بر اساس اسناد بین المللی چون منشور ملل متحد( ماده ۱ و ماده ۲, بند ۴) و همچنین مصادیق مطرح شده در مواد ۴۱و۴۲, کاملا روشن و واضح می باشد. از سویی دیگر بر اساس قطعنامه توصیه ای ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل و تعریفی که از تجاوز کرده است, ائتلاف سعودی مرتکب جرم تجاوز شده است. بعبارتی دیگر صرف بکارگیری نیروی مسلح جهت تغییر و اصلاح حاکمیت در کشور دیگر بدون مجوز و درخواست کشور هدف, مصداق بارز تجاوز می باشد.

جرایم علیه بشریت نیز که در ماده ۷ اساسنامه رم دیوان بین المللی کیفری عنوان شده است به اذعان مراجع حقوقی بین المللی محقق شده است. بر اساس آمار، بیش از ۸۵٪ ملت یمن به کمک های بشر دوستانه نیازمند می باشند.با وجود شرایط سخت معیشتی و کمبود دارو و امکانات پزشکی و بحرانی شدن اوضاع بهداشتی، پیش بینی می گردد با طولانی شدن جنگ، شاهد تلفات شدید انسانی در یمن باشیم.ایجاد محدودیت در رسیدن کمک های بشر دوستانه از سوی کشورهای همسایه و دیگر کشورها به یمن و بحرانی شدن اوضاع انسانی در این کشور, مصداقی از جرایم علیه بشریت می باشد که از سوی ائتلاف سعودی در یمن صورت گرفته است.

اسناد حقوقی بین المللی تایید کننده جرایم جنگی ائتلاف سعودی
الف. منشور ملل متحد:
در بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد " کشورها از تهدید به زور و یا استعمال آن علیه تمامیت ارضی و استقلال سیاسی دیگر کشورها منع شده اند" . همچنین در مواد ۳۹, ۴۱, ۴۲و ۵۱ موضوع تجاوز مد نظر قرار گرفته است. بر اساس این مواد و خصوصا ماده ۳۹ که تشخیص جرم تجاوز را بعهده شورای امنیت گذاشته است, می بایست جرم تجاوز ائتلاف سعودی در یمن محرز شناخته شود و بر اساس ماده ۵۱ که موضوع دفاع مشروع مطرح می گردد, دفاع مردمی جنبش انصارالله به رسمیت شناخته شود و مورد دفاع بین المللی قرار گیرد. اما صد افسوس که شورای امنیت تحت سیطره دولتهایی چون آمریکا, فرانسه و انگلیس می باشد(حق وتو) که از حامیان اصلی ائتلاف سعودی در جنگ یمن می باشند. این سه کشور مانع اصلی در تعریف کلی جرم تجاوز در سال ۱۹۵۰ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز بوده اند .سازمان ملل متحد در گزارشات مختلف, وضعیت یمن را بحرانی توصیف کرده است.

ب. میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی سازمان ملل متحد بر اساس ماده ۱ میثاق مذکور، دولت ها و کشورهای مستقل، حق تعیین سرنوشت خود را دارند و کشورهای دیگر نمی توانند مداخله کنند. لذا بر اساس این میثاق، ورود و دخالت ائتلاف سعودی در موضوع یمن، مجاز نمی باشد و از لحاظ بین المللی، مسئولیت دارد.

ج. اساسنامه دیوان بین المللی کیفری
در مواد ۷ و ۸ اساسنامه دیوان کیفری بین المللی، مصادیق جرایم علیه بشریت و جرایم جنگی مشخص و احصاء شده است و بر اساس ماده ۵، صلاحیت دیوان در رسیدگی به آنها محرز شده است. بر اساس مبانی و مصادیق مذکور در اساسنامه, ائتلاف سعودی در یمن مرتکب جرایم جنگی شده اند. لذا دیوان می بایست راسا مداخله حقوقی و کیفری نماید.

د. حقوق بین المللی بشر دوستانه عرفی
بر اساس اصول عرفی حقوق بشر روستانه بین المللی, ائتلاف سعودی در جنگ یمن مرتکب جرایم بین المللی جنگی گردیده است. بر اساس اصل تفکیک در هنگام جنگ و مخاصمات مسلحانه می بایست بین غیر نظامیان و نظامیان, اموال غیر نظامی و اهداف نظامی و... , قائل به تفکیک بود. . در این راستا, سازمان دیده بان حقوق بشر طی گزارشی که در روز الیوم چاپ شده بود تاکید نموده بود که ائتلاف متجاوز سعودی در یمن مرتکب جنایت جنگی شده است. "در این گزارش آمده بود که دیده بان حقوق بشر هیچ نشانه ای از اهداف نظامی در یمن نیافته است و جنگنده های ائتلاف, هیچ تفاوتی میان اهداف نظامی و غیر نظامی قائل نیستند."

از سویی دیگر بر اساس اصول حقوق بین المللی بشردوستانه عرفی, اماکن درمانی چون بیمارستان ها, اماکن مذهبی و تاریخی و تاسیسات زیربنایی کشورها, مصون از حمله و تخریب می باشند و طرف مرتکب, مشمول جرایم جنگی می گردد. اما در یمن شاهد آن هستیم که ائتلاف سعودی بارها به بیمارستان ها, مساجد و مراکز فرهنگی و تاریخی یمن و همچنین تاسیسات زیربنایی این کشور حمله نموده اند. از سویی دیگر در حوزه بکارگیری تسلیحات نیز حقوق بین المللی بشردوستانه عرفی, اصول و مقرراتی را مد نظر قرار داده است و استفاده از سلاح های شیمیایی, بیولوژیک, منبسط شونده, گلوله های انفجاری و کلا سلاح هایی که بدن را با تکه های ریز غیر قابل مشاهده مجروح می کند, ممنوع نموده است و طرف مرتکب را مشمول مسئولیت های بین المللی ناشی از جرایم جنگی قرار داده است. در یمن به اذعان مراجع بین المللی(سازمان بین المللی دیده بان حقوق بشر و کمیساریای عالی آن), ائتلاف سعودی از بمب های خوشه ای استفاده نموده است. لذا جرم جنگی این ائتلاف مشهود می باشد.

ه. قطعنامه توصیه ای ۱۹۷۴ مجمع عمومی سازمان ملل
اولین عزم بین المللی در تعریف جرم تجاوز بود که به نتیجه رسید. گرچه این قطعنامه, توصیه ای می باشد و بر اساس ماده ۳۹ اساسنامه رم دیوان بین المللی کیفری, در زمره منابع حقوقی بین المللی قرار نمی گیرد. اما اراده بین المللی دولت ها در الزام آور شدن آن تاثیرگذار می باشد.مجمع عمومی سازمان ملل متحد پس از حدود ۵۰ سال تلاش بین المللی, توانست در ۱۴ دسامبر ۱۹۷۴, قطعنامه ۳۳۱۴ را در موضوع جرم تجاوز تصویب نماید. در ماده ۱ و ماده ۸(بندهای ۵, ۹ و ۱۰) به تعریف جرم تجاوز و مصادیق آن پرداخته شده است. در ماده ۱ تعریفی کلی از جرم تجاوز شده است که عبارت است از" کاربرد نیروی مسلح یک دولت علیه حاکمیت و تمامیت ارضی دولت های دیگر". بنابراین بر اساس این قطعنامه توصیه ای که مبنای کلی دیگر تلاش های بین المللی در حوزه تعریف جرم تجاوز می باشد, جرم تجاوز ائتلاف سعودی علیه کشور مستقل یمن با حمله نظامی, محرز می باشد و ائتلاف مذکور می بایست در مراجع کیفری بین المللی مورد مواخذه و محاکمه قرار گیرند.

دیوان بین المللی کیفری و رسیدگی به جرایم بین المللی ائتلاف سعودی
بر اساس مواد ۵،۷ و ۸ اساسنامه رم دیوان بین المللی کیفری، این مرجع حقوقی صلاحیت رسیدگی به جرایم جنگی، جرایم علیه بشریت و جرم تجاوز را دارد. لذا این دیوان می تواند راسا و یا با ارجاع شورای امنیت سازمان ملل متحد، به موضوع جرایم ائتلاف سعودی در جنگ یمن رسیدگی نماید. اما متاسفانه با اعمال حاکمیت حامیان این ائتلاف در شورای امنیت و برخورداری از حق وتو، موضوع تا حدودی کان لم یکن می باشد. البته امکان اینکه موضوع با شاکله و ماهیت دیگری که در راستای محکومیت جبهه مردمی انصارالله یمن باشد، در این مراجع مطرح گردد. البته بر اساس ماده ۱۷ اساسنامه مذکور، صلاحیت دیوان یک صلاحیت تکمیلی است و می باید در گام نخست دولت هایمذکور به جرایم رسیدگی نمایند. اما ائتلاف سعودی همواره منکر جرایم جنگی خود در یمن شده اند و مطمئنا تمایلی به بررسی و رسیدگی به این موضوع نخواهند داشت. لذا دیوان می بایست بعنوان یک مرجع حقوقی بین المللی مستقل، خود راسا علیه ائتلاف سعودی طرح دعوا نماید.

صلاحیت جهانی دادگاه‌های داخلی جهت رسیدگی به جرایم بین المللی مذکور
کشورهای عضو ملل متحد می توانند بر اساس اصل صلاحیت جهانی یا صلاحیت همگانی, جرایم مهم بین المللی که جرایم جنگی و جرایم علیه بشریت نیز جزء آن می باشند را مورد پیگرد جزایی و حقوقی قرار دهند. لذا کلیه کشورهای مذکور می توانند خواهان پیگیری جرایم جنگی ائتلاف سعودی از سوی مراجع حقوقی بین المللی یا توسط محاکم داخلی خود باشند.

نتیجه:
وضعیت فعلی یمن از لحاظ معیشتی, رفاهی و درمانی در حالت بحرانی قرار دارد. بیش از یکسال از حمله ائتلاف سعودی به این کشور می گذرد و در این مدت تمامی تاسیسات زیربنایی, اقتصادی و درمانی این کشور از بین رفته است و بیش از ۸۵% مردم, احتیاج به کمک های بشردوستانه دارند. این موضوع توسط مراجع حقوقی بین المللی مورد اذعان و تایید قرار گرفته است. متاسفانه مراجع حقوقی و کیفری بین المللی مهر سکوت و خاموشی بر لب زده اند و گویی مبانی, مفاهیم و مصادیق جرایم جنگی و جرایم علیه بشریت را از بین برده اند. اما افکار عمومی جهانی به این موضوع واقف می باشند که فضای سیاسی حاکم بر این مراجع و اشرافیتی که حامیان آمریکایی و اروپایی ائتلاف سعودی بر آنها دارند, مانع اصلی عدم اقدام حقوقی بین المللی مقتضی از سوی آنان می باشد. اما امکان اینکه موضوع مذکور با شاکله و ماهیت جدیدی با ادعای واهی از سوی حامیان ائتلاف سعودی در مراجع مذکور, مطرح گردد, دور از ذهن نخواهد بود. مجمع عمومی سازمان ملل متحد, شورای امنیت, دیوان بین المللی کیفری, کمیته صلیب سرخ جهانی, سازمان بین المللی دیده بان حقوق بشر و کلیه مراجع بین المللی در حوزه های مختلف حقوقی و کیفری, باید سریعا اقدامات مقتضی را لحاظ نمایند و مانع جرایم جنگی ائتلاف سعودی در یمن گردند.

نویسنده: سعید دهدشتی اردکانی کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل
منبع: خبرگزاری فارس
Share/Save/Bookmark